W Polsce tradycyjnie śpiewamy kolędy do 2 lutego. Warto zatem przyjrzeć się pewnej niezwykłej historii, która dotyczy chyba najpopularniejszej kolędy. Jak powstała? I jakim sposobem trafiła do ludzkich serc?
"Cicha noc" to, jak się wydaje, najpopularniejsza kolęda na świecie. Śpiewana jest właściwie pod każdą szerokością geograficzną.
Historia jej powstania przez blisko 200 lat owiana była tajemnicą. Wiadomo, że spolularyzowali ją Niemcy, zatem to tam lub w Austrii, szukano początku tej pięknej kolędy. Krążyły liczne opowieści o tym, że została ona napisana piórem Anioła oraz że w istocie tekst kolędy spadł z Nieba.
Czy tak faktycznie było?
"Cicha noc święta noc...". Prawdziwa historia
Anielskie autorstwo tej kolędy nie jest oczywiście niemożliwie, ale jednak w tym przypadku możemy mówić o dość prozaicznych początkach.
Co ciekawe, autora kolędy "Cicha noc" potwierdzono stosunkowo niedawno, bo dopiero w 1996 roku, choć sama kolęda powstała na początku XIX wieku. Napisał ją austriacki ksiądz Joseph Mohr. Dopiero pod koniec XX wieku odkryto jego notatki i wówczas to jemu ostatecznie przypisano autorstwo kolędy, przetłumaczonej na ponad 300 języków!
Same okoliczności powstania "Cichej nocy" nie są jednak prozaiczne. Oto 24 grudnia 1818 roku w niewielkim kościółku w nowej wówczas parafii pw. św. Mikołaja w austriackim Obendorf ksiądz Mohr i organista Franz Xaver Gruber stanęli wobec poważnego problemu: zepsute tuż przed Świętami organy nie zostały naprawione, co oznaczało, że nie będzie mowy o uroczystym kolędowaniu.
Ks. Mohr miał jednak w swoich notatkach gotowy tekst kolędy. Podrzucił ją organiście, który pomógł ułożyć melodię. Melodia powstała na dwa głosy, z uwzględnieniem towarzyszącego chóru i gitarą jako instrumentem. W ten sposób kapłan i organista stworzyli przepiękną kolędę, która miała swoją premierę właśnie owej Wigilii 1818 roku.
Zapomniana kolęda?
Jednak mimo udanej premiery, nie od razu kolęda zyskała szerokie grono sympatyków. Z punktu widzenia "reszty świata", nie pierwszy zapewne raz grupa osób w niewielkim kościele zaśpiewała nieznaną wcześniej nikomu kolędę czy pieśń. A to wcale nie oznaczało jeszcze, że musi ona zyskać na popularności.
Jak zatem doszło do jej rozpowszechnienia? Tutaj nie ma jednej wersji. Chyba najbardziej wiarygodna zakłada, że kolęda - choć spodobała się wiernym - ostatecznie popadła na pewien czas w zapomnienie. Oczywiście na pewien czas.
A co wydarzyło się potem? Jedna wersja głosi, że zabrał ją do rodzinnego Tyrolu pracujący przy naprawie zepsutych organów organmistrz. I w ten sposób kolęda zyskała "drugie życie".
Inna wersja znów głosi, że w 1822 roku nagłośniła ją grupa śpiewaków z Tyrolu właśnie, która zaśpiewała kolędą rosyjskiemu carowi Aleksandrowi I oraz cesarzowi Austrii, Franciszkowi I.
Znane fakty mówią nam o tym, że kolęda w druku ukazała się w 1832 roku. I do tego momentu stopniowo zyskiwała grono zwolenników. Pokochał ją król Fryderyk Wilhelm Pruski, stawała się też stopniowo nieodłączonym elementem obchodów świątecznych w licznych domach. Wreszcie pojawiła się w kościelnym kanonie pieśni na Boże Narodzenie.
Kolęda "Cicha noc". Cały tekst
Dzisiaj mało kto nie zna choćby jednej zwrotki i refrenu kolędy "Cicha noc". Rozpowszechniono ją bowiem na całym świecie. Zresztą szybko zyskała popularność, towarzyszyła jeszcze między innymi Polakom obchodzącym Święta w zaborach. W 2011 roku zaś została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako międzynarodowy skarb kultury i tradycji muzycznej
Jako że w trakcie jej premiery zaśpiewano wszystkie zwrotki, toteż poniżej zamieszczamy cały tekst tej niesamowitej pieśni, który ma - uwaga - aż 6 zwrotek.
Cicha noc, święta noc
Pokój niesie ludziom wszem,
A u żłobka Matka Święta
Czuwa sama, uśmiechnięta,
Nad Dzieciątkiem snem,
Nad Dzieciątkiem snem.
Cicha noc, święta noc
Pastuszkowie od swych trzód.
Biegną wielce zadziwieni
Za anielskim głosem pieni,
Gdzie się spełnił cud,
Gdzie się spełnił cud.
Cicha noc, święta noc
Narodzony Boży Syn,
Pan wielkiego majestatu,
Niesie dziś całemu światu
Odkupienie win,
Odkupienie win.
Błogi czas, święty czas
Niesie ludziom łaski łup,
Jasna gwiazda wiedzie króli,
Aby zbawienie odczuli,
Do Dzieciny stóp,
Do Dzieciny stóp.
Błogi czas, święty czas,
Weselmy się w Panu wraz.
Jezu z miłosierdzia Twego
W głębinie serca naszego,
Łaska cieszy nas.
Łaska cieszy nas.
Błogi czas, święty czas
Od niebiańskich płynie bram,
Bo Twe Jezu Narodzenie,
Przynosi ludziom zbawienie,
Jezu, króluj nam,
Jezu, króluj nam.
