Wielki Post rozpoczyna się w Środę Popielcową, kiedy to obowiązuje post ścisły. W czasie Wielkiego Postu szczególnie intensywnie przygotowujemy swoją duszę na najważniejsze wydarzenia w historii zbawienia - czas Męki Pańskiej i Zmartwychwstania. Dowiedz się więcej, czym jest Wielki Post, jaką rolę odgrywają niedziele Wielkiego Postu a także w jaki sposób możesz dobrze przygotować się na czas Wielkanocny.
Środa Popielcowa
To początek Wielkiego Postu, jeden z najważniejszych dni tego okresu. Zaczynamy wówczas okres szczególnie intensywnego przygotowania do Świąt Wielkanocnych. W Środę Popielcową Kościół przypomina nam, jak kruche jest nasze doczesne życie i że w pełni zależy ono od Boga. Oprócz słów: "Prochem jesteś i w proch się obrócisz", kapłan wypowiada też wówczas znamienne wezwanie: "Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię". To wyraźne zwrócenie naszej uwagi, iż nasze doczesne życie przemija i tylko nawrócenie jest gwarancją szczęścia wiecznego.
Rzecz jasna jednym z najważniejszych obrzędów Środy Popielcowej jest posypanie głów popiołem. W liturgii chrześcijańskiej obrzęd ten upowszechnił się między VII a X wiekiem a w 1091 roku papież Urban II wprowadził go jako obowiązujący.
W Środę Popielcową obowiązuje też post ścisły. To jeden z dwóch dni w roku, gdy Kościół wzywa swoich wiernych, by powstrzymali się od jedzenia mięsa a także ograniczyli ilość spożywanych posiłków do trzech, w tym tylko jednego do syta.
Wielki Post
Trwa 40 dni ale - o czym nie zawsze się pamięta - z wyłączeniem niedziel. Dlatego rozpoczyna się w połowie tygodnia czyli we wspomnianą już Środę Popielcową.
Nie sposób opisać tutaj dokładnie czym jest post. Warto natomiast przybliżyć nieco jego istotę. To czas szczególnej pracy nad sobą. Nie chodzi jedynie o postanowienia, ale także o liczne wyrzeczenia, pracę nad słabościami swojego charakteru, ćwiczenia cnoty umiarkowania (stąd np. postanowienia dotyczące ograniczenia w jedzeniu słodyczy czy spożywaniu alkoholu), szczególnej troski o spełnianie uczynków miłosierdzia, modlitwy czy słuchania Słowa Bożego.
Kiedyś, gdy kultura chrześcijańska głębiej przenikała społeczności, Wielki Post wyraźnie odróżniał się od czasu karnawału. Przed czasem postu w domach szorowano naczynia, zmywając z nich resztki tłuszczy. Pokarmów mięsnych nie spożywano właściwie przez całe 40 dni, a nierzadko rezygnowano także z innych produktów jak chociażby jajek. Nie trzeba też dodawać, że nie było wówczas mowy o jakimkolwiek zewnętrznym okazywaniu radości w postaci hucznych zabaw, czy publicznym używaniu instrumentów muzycznych.
Obecnie ostry podział na czas karnawału i postu nieco się zatarł, a Kościół, chcąc niejako wyjść naprzeciw współczesnej kulturze, zrezygnował z bardzo restrykcyjnego definiowania pokutnego charakteru 40 dni przygotowań do święta Zmartwychwstania naszego Pana.
Post, jałmużna, modlitwa
Post to jednak nie tylko powstrzymywanie się od hucznych zabaw czy wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. W okresie 40 dni postu wzywani jesteśmy także do jałmużny i modlitwy. Jałmużna to nie tylko dary finansowe dla potrzebujących. Jałmużna to również innego rodzaju dary materialne lub poświęcenie czegoś, co nie jest materią, np. czasu.
Jeśli zaś chodzi o modlitwę - tutaj Kościół proponuje nam wyjątkowe bogactwo doskonalenia się w poświęceniu swojego czasu dla Pana Boga. Przede wszystkim są to Droga Krzyżowa i Gorzkie Żale, w których możemy regularnie uczestniczyć. Zazwyczaj w czasie Wielkiego Postu mamy okazję wziąć udział w rekolekcjach parafialnych, kiedy to z kolei zgłębiamy istotę naszej wiary, co pozwala nam jeszcze bardziej kochać Naszego Pana.
Niedziela Radości
Czwarta Niedziela Wielkiego Postu to tzw. Niedziela Laetare czyli Niedziela Radości. Kościół - pomimo trwającego czasu Wielkiego Postu - zachęca nas wówczas do radości. Chce, byśmy cieszyli się z nadchodzącego czasu Zmartwychwstania. To dowód wielkiej mądrości Kościoła, ale także piękna naszej wiary. Pomimo towarzyszącego nam postnego trudu i duchowej walki, otrzymujemy wówczas nadzieję - przypomnienie, że końcem tych zmagań jest Zmartwychwstanie. Dlatego też kapłani ubierają tego dnia różowe szaty.
Niedziela Palmowa
Niedziela poprzedzająca najważniejsze wydarzenia związane z obchodami Męki Pańskiej, czyli okres Wielkiego Tygodnia. Wówczas możemy lepiej jeszcze poczuć nastrój Wielkiego Postu. W Kościele czytana jest Pasja, czyli zapis Męki Pańskiej. Później usłyszmy ją również w Wielki Piątek.
W Niedzielę Palmową wspominamy przede wszystkim uroczysty wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy. To wtedy tłumy wiwatowały na cześć Chrystusa, kładąc palmy pod kopyta osiołka, na którym podróżował nasz Pan. Był to rodzaj hołdu składanego monarsze. Do świątyń wierni przynoszą tego dnia palmy, które następnie są święcone. Później, gdy zostaną spalone, popiół z nich zostanie wykorzystany do obrzędu posypania głów w... Środę Popielcową.
Warto w okresie Wielkiego Postu zajrzeć nieco głębiej w swoją duszę. To przede wszystkim czas duchowej pracy nad sobą, ale również wsłuchania się w głos drugiego człowieka, w którym dostrzegamy Chrystusa. Rzecz jasna pierwsze zawsze są obowiązki ducha, w tym także modlitwa za drugiego człowieka. Nie zapominajmy jednak, że Pan Jezus w Ewangelii jasno wskazał nam, że na sądzie zostaniemy rozliczeni także z zaniedbań wobec bliźnich (nieodziania nagich, nienakarmienia głodnych itd.). Wielki Post to również czas troski o tych, o których zapominamy w nawale codziennych spraw i obowiązków. To czas miłości bliźniego, której wzorem pozostaje miłość Boga do człowieka.
